در راستای تحقق اهداف برنامه هفتم پیشرفت و با هدف ایجاد تحولی بنیادین در نحوه ساختوساز کشور، «طرح پیشران تحول فناورانه و صنعتیسازی در صنعت ساختمان و شهرسازی ایران» معرفی شد. این طرح که با تکیه بر ظرفیتهای قانونی ماده ۱۱۹ قانون برنامه هفتم پیشرفت تدوین شده است، به دنبال عبور از روشهای سنتی و گذار به سوی صنعتیسازی، کاهش هزینههای ساخت و ارتقای تابآوری ملی است.
اهداف و ضرورتها
نوید پاکنژاد، مشاور معاونت مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی، در نشست هماندیشی با تشکلهای حرفهای این حوزه، صنعت ساختمان را پیشران اقتصاد ملی خواند که با بیش از ۲۰ صنعت اصلی و ۱۵۰ صنعت وابسته در تعامل است. هدف اصلی این طرح، صرفاً تغییر روش ساخت نیست، بلکه همافزایی میان بخشهای صنعت، معدن و مسکن است. کاهش زمان اجرا، افزایش ایمنی، صرفهجویی در مصرف انرژی و آب و در نهایت افزایش عمر مفید ساختمانها از جمله محورهای اصلی این نقشه راه است.
چالشها و راهکارها
پاکنژاد با اشاره به اینکه حدود ۳۰ درصد از بافتهای شهری کشور فرسوده است، بر لزوم تغییر رویکرد از ساخت سنتی به صنعتی تأکید کرد. کمبود مسکن، ناهماهنگی در نظام مدیریت شهری و هدررفت منابع، از جمله مشکلات کلیدی است که در این طرح برای آنها راهکارهای نوآورانه در نظر گرفته شده است. این طرح با تمرکز بر استفاده از شرکتهای دانشبنیان و فناوریهای نوین، قصد دارد زنجیره ارزش صنعت ساختمان را متحول کند.
سازوکارهای مالی و حمایتهای دولتی
یکی از نقاط قوت این طرح، پیشبینی ابزارهای متنوع تأمین مالی است. استفاده از ظرفیتهای «صندوق ملی مسکن»، «صندوق نوآوری و شکوفایی» و «بازار سرمایه» در کنار ابزارهایی مانند فکتورینگ، قراردادهای پیشفروش و خرید بلندمدت، زمینه را برای ورود سرمایهگذاران بخش خصوصی فراهم میکند. همچنین مقرر شده است تا با تشکیل کارگروههای تخصصی «تعیین صلاحیت» و «تأمین مالی»، مشوقهای قانونی لازم برای اجرای پروژههای پیشران تخصیص یابد.
سامانه تفصا؛ بستری برای تعامل
به زودی سامانه جامع «تفصا» (تحول فناورانه و صنعتیسازی ایران) راهاندازی خواهد شد. این سامانه به عنوان درگاه اصلی، فراخوانهای عمومی را منتشر کرده و بستری برای ثبت پیشنهادهای سرمایهگذاران خواهد بود.
بروندادهای اجرایی
از خروجیهای ملموس این طرح میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- تأسیس کارخانههای صنعتیسازی و فناوریهای نوین ساخت.
- شکلگیری شهرکهای تخصصی تولید مصالح پیشرفته و نوآورانه.
- ایجاد مراکز لجستیکی و پلتفرمهای تهاتر مصالح.
- توسعه مجتمعهای فناورانه (ترکیبی از مسکن، اشتغال و خدمات) در بافتهای فرسوده و زمینهای دولتی با استفاده از روشهای مدرن ساخت.
این طرح با رویکردی جامع، همزمان به عرضه و تقاضا توجه کرده و امیدوار است با اصلاح مقررات ملی ساختمان و تسهیل امور گمرکی و مالیاتی، ایران را در مسیر صنعتیسازی پایدار صنعت ساختمان قرار دهد.
