تهران- ایرنا- طولانی شدن زمان اجرای پروژههای ساختمانی و عمرانی در ایران، به یکی از چالشهای مهم بخش مسکن و سرمایهگذاری تبدیل شده است؛ چالشی که علاوه بر افزایش هزینه تمامشده، بر سرعت عرضه مسکن و جذابیت سرمایهگذاری در این بازار نیز اثر منفی میگذارد.
بررسیها نشان میدهد مجموعهای از عوامل مالی، مدیریتی، فنی و اداری در شکلگیری این وضعیت نقش دارند. کارشناسان معتقدند ضعف در تامین مالی پروژهها، بروکراسی پیچیده، نبود مطالعات فنی دقیق و تداوم روشهای سنتی مدیریت پروژه، از مهمترین دلایل طولانی شدن فرآیند ساختوساز در کشور است.
رسول قرباننژاد، کارشناس مسکن، در این باره گفت: یکی از مهمترین عوامل تاخیر در اجرای پروژهها، ضعف در نظام تامین مالی است. در بسیاری از طرحهای ساختمانی، منابع مالی بهصورت مستمر و قابل پیشبینی در اختیار مجریان قرار نمیگیرد و همین مساله باعث وقفههای مکرر در روند اجرا میشود.
وی افزود: توقف یا کند شدن فعالیتهای کارگاهی، افزایش هزینههای عملیاتی و از دست رفتن زمان، از پیامدهای مستقیم این وضعیت است. در شرایط تورمی و نوسان قیمت مصالح ساختمانی، هرگونه وقفه در تامین منابع میتواند هزینه نهایی پروژه را به شکل قابلتوجهی افزایش دهد.
این کارشناس مسکن همچنین ضعف در مطالعات فنی و نبود پیوستهای تخصصی را از دیگر عوامل مهم دانست و اظهار داشت: در بسیاری از موارد، پروژهها پیش از تکمیل طراحی، مطالعات فنی و بررسیهای اجرایی وارد مرحله ساخت میشوند؛ موضوعی که به تغییرات مکرر در نقشهها، اصلاحات فنی حین اجرا و دوبارهکاری منجر میشود.
به گفته قرباننژاد، تداوم رویکردهای سنتی در مدیریت پروژه نیز سهم مهمی در افزایش زمان ساخت دارد. در حالی که در بسیاری از کشورها اجرای پروژهها بر پایه برنامهریزی دقیق، ابزارهای کنترل پروژه و سامانههای نظارتی پیشرفته انجام میشود، در برخی پروژههای داخلی همچنان مدیریت به شیوههای سنتی دنبال میشود که نتیجه آن کاهش بهرهوری و افزایش احتمال تاخیر است.
وی بروکراسی اداری را یکی دیگر از موانع اصلی دانست و تصریح کرد: دریافت مجوزهای اولیه ساخت، از جمله پروانه ساختمانی، در برخی موارد تا حدود یک سال زمان میبرد. همچنین پس از پایان عملیات ساختمانی، صدور پایانکار و اسناد مالکیت نیز ممکن است بین ۶ ماه تا یک سال طول بکشد.
قرباننژاد تاکید کرد: در بسیاری از کشورها فرآیند صدور مجوز و استعلامها بهصورت یکپارچه و الکترونیکی انجام میشود و گاه در کمتر از چند هفته به نتیجه میرسد. همین تفاوت ساختاری موجب شده زمان اجرای پروژهها در ایران در برخی موارد چند برابر استانداردهای جهانی باشد.
وی راهکار کاهش زمان ساخت را در اصلاح مقررات، کاهش بروکراسی، ایجاد نظام تامین مالی پایدار، تقویت مطالعات فنی پیش از آغاز پروژه و حرکت به سمت مدیریت علمی و صنعتیسازی ساختوساز دانست و گفت: بهبود فرآیندهای اجرایی در این بخش، علاوه بر کاهش هزینهها و افزایش سرعت عرضه مسکن، میتواند به تقویت اعتماد سرمایهگذاران و رونق پایدار بازار مسکن کمک کند.
