غولهای صنعتی چین در حال اجرای یک مانور فراسرزمینی گسترده هستند تا کنترل زنجیره تأمین یکی از حیاتیترین فلزات قرن حاضر را در دست بگیرند. بررسیهای صورتگرفته از اسناد تجاری و گزارشهای بینالمللی نشان میدهد سرمایهگذاران چینی برنامهریزی برای ایجاد دستکم ۱۵ میلیون تن ظرفیت سالانه جدید در حوزه آلومینیوم اولیه را در نقاط مختلف جهان کلید زدهاند؛ حرکتی استراتژیک که کشورهای جنوب شرق آسیا، خاورمیانه، آسیای مرکزی و آفریقا را در کانون توجه خود قرار داده است.
ریشه اصلی این برونسپاری عظیم، به سیاستهای سختگیرانه داخلی پکن در سال ۲۰۱۷ بازمیگردد. دولت چین با هدف مهار انتشار کربن و جلوگیری از مازاد ظرفیت، سقف تولید ذوب سالانه آلومینیوم در داخل کشور را روی عدد ۴۵ میلیون تن قفل کرده است. از آنجا که توسعه خطوط جدید در خاک این کشور با موانع قانونی و زیستمحیطی روبهروست، شرکتهای چینی تصمیم گرفتهاند توان مالی و فنی خود را برای ایجاد مجتمعهای ذوب به خارج از مرزها صادر کنند.
در این میان، اندونزی به عنوان یکی از مقاصد طلایی سرمایهگذاران چینی شناخته میشود. بر اساس دادههای تحلیلی، این کشور آسیایی در سال ۲۰۲۶ میلادی نزدیک به ۸۶۶ هزار تن و در سال ۲۰۲۷ رقمی بین ۱.۲ تا ۱.۳ میلیون تن ظرفیت جدید به مدار تولید اضافه خواهد کرد. مجاورت با معادن غنی بوکسیت و سیاستهای جذب سرمایه خارجی، اندونزی را به هاب منطقهای تولید آلومینیوم پکن بدل ساخته است.
همزمان، خاورمیانه و آسیای مرکزی نیز از این موج توسعهای بینصیب نماندهاند. اجرای طرحهای هدفگذاریشده در عربستان سعودی و قزاقستان پتانسیل افزودن حدود ۴ میلیون تن ظرفیت سالانه را دارد. شاخصترین این طرحها، پروژه ۵۰۰ هزار تنی در شهر بندری «ینبع» عربستان است که عملیات اجرایی آن آغاز شده و انتظار میرود تا سال ۲۰۲۷ محصول تجاری خود را روانه بازارهای جهانی کند.
ورود این حجم چشمگیر از مواد اولیه، توازن بازار را دچار دگرگونی بنیادین خواهد کرد. مؤسسه مالی مورگان استنلی هشدار داده است که بازار جهانی آلومینیوم پس از تجربه کسری ۱.۱ میلیون تنی در سال ۲۰۲۶، به سرعت تغییر جهت داده و در سال ۲۰۲۷ با مازاد عرضه ۸۳۰ هزار تنی و در سال ۲۰۲۸ با مازاد سنگین ۱.۸ میلیون تنی روبهرو خواهد شد؛ رخدادی که میتواند فشار نزولی شدیدی را به قیمتهای جهانی وارد کند.
البته تحقق کامل این سناریو خالی از مانع نیست. از مجموع ۱۵ میلیون تن ظرفیت پیشبینیشده، در حال حاضر نزدیک به ۲.۸ میلیون تن در مرحله ساخت فیزیکی قرار دارد. چالشهایی همچون تأمین پایدار انرژی ارزانقیمت، نوسانات بازار جهانی، و افزایش نظارتهای رگولاتوری دولت چین بر خروج سرمایه ممکن است بخشی از برنامهها را کند یا متوقف کند، به طوری که تحلیلگران بهرهبرداری نهایی از ۹ تا ۱۰ میلیون تن از این اهداف را محتملتر میدانند.
با وجود این چالشها، سرمایهگذاران نیمنگاهی به افق صعودی تقاضا دوختهاند. شتاب روزافزون در خطوط تولید خودروهای الکتریکی، گسترش سیستمهای حملونقل پاک و تحولات زیرساختی انرژیهای تجدیدپذیر، تقاضا برای این فلز سبکوزن را تضمین میکند؛ عاملی که نشان میدهد نبرد پکن برای حفظ برتری خود در بازار آلومینیوم، نه صرفاً یک سرمایهگذاری کوتاهمدت، بلکه برنامهای راهبردی برای تسلط بر آینده صنایع مدرن است.