در پی حملات اخیر به تأسیسات و صنایع فولادی کشور، بازار آهن و فولاد با نوسانات روانی شدیدی مواجه شد که بسیاری از فعالان اقتصادی و مصرفکنندگان نهایی را نسبت به آینده قیمتها نگران کرد. با این حال، تحلیلهای دقیقتر نشان میدهد که واکنش بازار بیش از آنکه ریشه در کمبود عرضه داشته باشد، ناشی از شوکهای روانی و انتظارات تورمی بوده است.
مدیریت هوشمند بازار در برابر هیجانات
وحید یعقوبی، معاون اجرایی انجمن فولاد ایران، در تشریح وضعیت بازار پس از وقایع اخیر تأکید کرد که تدابیر سریع برای تسهیل واردات و مدیریت تقاضا توانست از التهاب بازار بکاهد. وی تصریح کرد که در زمان وقوع حادثه، انبارهای فولاد کشور با موجودی کافی همراه بودند؛ بنابراین کمبود فیزیکی کالا عامل گرانی نبود. در واقع، آنچه به عنوان افزایش قیمت مشاهده شد، “حبابی” بود که توسط فشارهای روانی ایجاد شد. یعقوبی با ارائه آماری قابل تأمل خاطرنشان کرد که رشد قیمت فولاد در سالهای اخیر همواره بسیار پایینتر از نرخ تورم رسمی کشور بوده است، موضوعی که نشان میدهد این صنعت به نوبه خود سعی در کنترل قیمتها داشته است.
فولاد و سهم اندک در هزینههای ساختوساز
یکی از نکات کلیدی در این گزارش، تفکیک واقعیتهای اقتصادی از تصورات رایج در بازار مسکن است. بر اساس دادههای منتشر شده توسط اتاق تهران، میانگین مصرف فولاد در ساختمانسازی حدود ۷۰ کیلوگرم برای هر متر مربع است. با محاسبات دقیق، ارزش فولاد به کار رفته در هر متر مربع زیربنای ساختمانی حدود ۷ میلیون تومان برآورد میشود. با توجه به قیمت میانگین ۲۰۰ میلیون تومانی هر متر مربع مسکن در کلانشهرها، سهم فولاد تنها حدود ۳ درصد از قیمت نهایی ملک است. این آمار نشان میدهد که نوسانات قیمتی فولاد نباید به عنوان عامل اصلی گرانی مسکن معرفی شود؛ چرا که سهم این نهاده در مقایسه با سایر هزینههای ساخت (نظیر زمین، دستمزد و سایر مصالح) بسیار محدود است.
ضرورت بازنگری در سیاستهای تنظیم بازار
معاون اجرایی انجمن فولاد در بخش پایانی سخنان خود، سیاستهای دستوری سالهای اخیر برای کنترل قیمت را نقد کرد. او با اشاره به نقش دولت در تعیین حقوق دولتی معادن، معتقد است که قیمتگذاریهای دستوری در زنجیره فولاد، به ویژه در بخش سنگآهن که زیربنای اصلی این صنعت محسوب میشود، میتواند به جای بهبود شرایط، تعادل عرضه و تقاضا را برهم بزند. یعقوبی پیشنهاد داد که برای پایداری قیمتها، دولت باید از قیمتگذاریهای تصنعی فاصله گرفته و به جای مداخلات مستقیم، زیرساختهای تأمین پایدار انرژی و مواد اولیه را تقویت کند تا صنعت فولاد بتواند با ثبات بیشتری به چرخه اقتصادی کشور خدمترسانی کند.
