معاونت مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی با انتشار گزارشی از عملکرد بخش مسکن اعلام کرد روند شاخصهای این بخش از سال ۱۴۰۳ تاکنون بهبود نسبی داشته و برنامهریزی شده است تمامی واحدهای مسکن حمایتی حداکثر تا سه سال آینده، یعنی تا سال ۱۴۰۷، تکمیل و به متقاضیان تحویل شود.
در این گزارش، وضعیت کلی بازار مسکن با توجه به شرایط اقتصاد کلان کشور تشریح شده و آمده است که با وجود محدودیتها و دشواریهای اجرایی، روند صدور پروانه ساختمانی، آغاز ساخت، تکمیل واحدها و اقدامات سیاستی و تسهیلگرانه نشاندهنده جدیت وزارت راه و شهرسازی برای ایفای تعهدات خود در حوزه مسکن است.
بر پایه دادههای مرکز آمار، از فروردین ۱۴۰۴ رشد نقطهبهنقطه شاخص اجارهبها روندی کاهشی داشته، در حالی که تورم عمومی افزایش یافته است. همچنین در آذر ۱۴۰۴ تورم نقطهبهنقطه شاخص کالاها و خدمات مصرفی ۵۲.۶ درصد و رشد نقطهبهنقطه اجارهبهای مسکن ۳۳.۴ درصد گزارش شده که بیانگر فاصله گرفتن قابل توجه روند اجاره از تورم عمومی است.
در بخش ساختوساز نیز تعداد واحدهای مسکونی درجشده در پروانههای ساختمانی سال ۱۴۰۳ در مناطق شهری کشور با رشد ۹ درصدی نسبت به سال ۱۴۰۲ به ۵۲۲ هزار واحد رسید و در تهران نیز با رشد ۷ درصدی به ۵۷ هزار واحد افزایش یافت؛ رقمی که پس از حدود ۱۱ سال محقق شده و بخش مهمی از آن به پروژههای حمایتی مرتبط دانسته شده است. با این حال در ششماهه نخست ۱۴۰۴ به دلیل شرایط سیاسی و اقتصادی و جذب منابع توسط بازارهای رقیب، این شاخص کاهش یافته و رشد آن در تهران منفی ۱۱ درصد و در مناطق شهری کشور منفی ۲۰ درصد گزارش شده است؛ هرچند در گزارش ابراز امیدواری شده با ثبات بیشتر در نیمه دوم سال، روند بهبود یابد.
معاونت مسکن و ساختمان همچنین از رشد سرمایهگذاری در بخش مسکن طی سالهای ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳ خبر داده و اعلام کرده پس از رشد منفی در سالهای ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰، روند سرمایهگذاری مثبت شده است؛ بهطوری که در سال ۱۴۰۳ رشد سرمایهگذاری حدود ۵ درصد در کل مناطق شهری و بیش از ۱۸ درصد در شهر تهران ثبت شده است. در بخش قیمت نیز با وجود افزایش شدید قیمت در بازارهای موازی مانند طلا و ارز، رشد قیمت مسکن کمتر از تورم عمومی بوده و حتی در برخی ماهها کاهش در بهای اسمی واحدهای مسکونی برآورد شده است؛ ضمن اینکه برآوردهای اولیه نشان میدهد رشد قیمت اسمی مسکن در سال ۱۴۰۴ از ابتدای سال تا دیماه حدود ۱۱ درصد بوده است.
در محور اصلی گزارش، آخرین وضعیت طرحهای حمایتی مسکن و اقدامات دولت چهاردهم برای تکمیل و بهرهبرداری از این واحدها تشریح شده است. بر اساس توضیحات ارائهشده، پروژههای حمایتی از سال ۱۳۹۸ در قالب «اقدام ملی مسکن» آغاز و پس از تصویب قانون جهش تولید مسکن در سال ۱۴۰۰ با عنوان «نهضت ملی مسکن» و از طریق واگذاری اراضی دولتی با اجاره بلندمدت ۹۹ ساله دنبال شدهاند. با لحاظ متقاضیان مؤثر (واجد شرایط دارای آورده اولیه)، تعهد قطعی دولت در این حوزه حدود ۸۵۴ هزار واحد اعلام شده است.
گزارش میافزاید در دولت چهاردهم تمرکز بر تکمیل واحدها افزایش یافته و تعداد قراردادهای مشارکت مدنی از ۳۶۳ هزار فقره (پایان شهریور ۱۴۰۳) به ۵۲۹ هزار فقره رسیده است؛ یعنی از ابتدای این دولت بیش از ۱۶۶ هزار قرارداد جدید روی اراضی ۹۹ ساله منعقد شده و رشد ماهانه انعقاد قراردادها دو برابر شده است.
در بخش تخصیص پروژه به متقاضیان نیز تعداد تخصیص از ۷۴۳ هزار نفر به حدود ۸۲۲ هزار نفر افزایش یافته و بیش از ۷۹ هزار تخصیص در دوره دولت چهاردهم انجام شده است. همچنین صدور پروانه ساختمانی برای پروژههای حمایتی ۹۹ ساله از ۴۹۱ هزار واحد به بیش از ۷۶۰ هزار واحد رسیده که بیش از ۲۶۹ هزار واحد آن مربوط به دوره دولت چهاردهم عنوان شده است.
طبق گزارش، آغاز عملیات اجرایی پروژههای حمایتی به بیش از ۷۰۷ هزار واحد رسیده که نسبت به ۵۳۸ هزار واحد در ابتدای دولت چهاردهم افزایش قابل توجهی دارد و ۱۶۹ هزار واحد از این شروع عملیات مربوط به همین دوره است. پیشرفت فیزیکی پروژهها نیز رشد داشته و تعداد واحدهایی که مرحله اسکلت و سقف را پشت سر گذاشتهاند از حدود ۱۹۲ هزار واحد به حدود ۳۹۶ هزار واحد افزایش یافته؛ بهطوری که بیش از ۲۰۴ هزار واحد در دولت چهاردهم به این مرحله رسیده و رشد ماهانه پیشرفت کار بیش از ۲۰۰ درصد گزارش شده است.
در بخش تحویل واحدها نیز اعلام شده تعداد واحدهای تکمیل و تحویلشده روی اراضی ۹۹ ساله از ۲۱ هزار واحد (تا شهریور ۱۴۰۳) به حدود ۸۲ هزار واحد رسیده و دولت چهاردهم طی حدود یکونیم سال، ۶۱ هزار واحد مسکن حمایتی را تکمیل و به متقاضیان واگذار کرده است. جمعبندی گزارش تصریح میکند برنامهریزی وزارت راه و شهرسازی بر این است که کل ۸۵۴ هزار واحد حمایتی موجود، حداکثر طی سه سال آینده تکمیل و تحویل شود.
علاوه بر این، در حوزه مسکن مهر نیز از ۱۲۵ هزار واحد باقیمانده از تعهدات دولتهای پیشین، تاکنون ۳۲ هزار واحد در دولت چهاردهم تکمیل و تحویل شده و روند تکمیل سایر واحدها ادامه دارد.
در پایان گزارش، به چالشهای پیشروی تکمیل پروژهها اشاره شده است؛ از جمله ضرورت همراهی بانکها برای تأمین و پرداخت تسهیلات واحدهایی که ساخت آنها آغاز شده اما تسهیلات کامل دریافت نکردهاند (با اشاره به فاصله میان ۸۵۰ هزار واحد شروعشده در تعهد دولت و حدود ۵۳۰ هزار واحد دارای تسهیلات ساخت). همچنین موضوع تأمین خدمات زیربنایی مانند آب و برق برای طرحهای ملی مسکن، با توجه به ناترازیهای موجود و نحوه تأمین منابع مالی اجرای زیرساختها، از موارد اختلاف و ایراد وزارت نیرو عنوان شده است.
