سقف کامپوزیت یکی از سیستمهای رایج اجرای سقف در ساختمان‌های دارای اسکلت فلزی است که با مشارکت بتن و اجزای فولادی، یک سیستم مرکب ایجاد می‌کند. این نوع سقف بر اساس روش اجرا و اجزای مورد استفاده، به انواع مختلفی مانند سقف کامپوزیت معمولی، عرشه فولادی، کرومیت و روفیکس تقسیم میشود. در ادامه، ساختار سقف کامپوزیت، انواع آن، مراحل اجرا و نکات مهم مربوط به انتخاب و اجرای این سیستم را بررسی می‌کنیم.
سقف کامپوزیت نوعی سیستم سقف مرکب است که در آن بتن و اجزای فولادی به‌صورت یکپارچه در تحمل بار سازه مشارکت می‌کنند. این سیستم معمولاً در ساختمان‌های دارای اسکلت فلزی اجرا میشود و بسته به روش اجرا، می‌تواند شامل تیرهای فولادی، برشگیر، آرماتور و دال بتنی باشد.
طراحی و اجرای سقف کامپوزیت باید بر اساس مشخصات سازه، بارهای وارد بر ساختمان و نقشه‌های مهندسی انجام شود. نوع سیستم سقف نیز با توجه به شرایط پروژه و روش اجرای انتخاب‌شده تعیین میشود.
در این بخش مهم‌ترین اجزای تشکیل دهنده در ساخت کامپوزیت سقف را معرفی و بررسی می‌کنیم.
بتن: از مصالح اصلی سقف کامپوزیت است که از ترکیب سیمان پرتلند، سنگدانه و آب تشکیل میشود و پس از گیرش، به‌صورت یکپارچه سخت شده و وظیفه تحمل نیروهای فشاری را بر عهده دارد.
تیر فرعی: یکی از اجزای مهم سقف کامپوزیت است که با آزادسازی لنگر، به انتقال بار کمک کرده و اتصال بین اعضای بتنی را برقرار می‌کند.
ورق فولادی: بخش فلزی سقف کامپوزیت محسوب میشود که به شکل ورق‌های مختلف تولید شده و بسته به نوع سقف، می‌تواند نقش قالب ماندگار یا عضو باربر را ایفا کند.
آرماتور حرارتی: شامل میلگردهای افت و حرارتی است که پس از بتن‌ریزی برای جلوگیری از ترک‌خوردگی ناشی از انبساط، انقباض و جمع‌شدگی بتن مورد استفاده قرار میگیرد.
فلاشینگ، گل‌میخ و برشگیر: از متعلقات اجرایی سقف کامپوزیت هستند که وظیفه اتصال مناسب بین بتن و فولاد، افزایش یکپارچگی سازه و تکمیل جزئیات اجرایی سقف را بر عهده دارند.
سقف کامپوزیت در صورت طراحی و اجرای صحیح، می‌تواند از نظر سرعت اجرا، هماهنگی بین اجزای فولادی و بتنی و کاهش برخی مصالح مورد استفاده، مزایایی نسبت به بعضی سیستمهای سنتی داشته باشد. مهم‌ترین مزایای این سیستم عبارت‌اند از:
سقف‌های کامپوزیت بر اساس شیوه اجرا و نوع کاربردشان در انواع مختلفی طراحی و ساخته می‌شوند که در ادامه به معرفی و بررسی این سقف‌ها خواهیم پرداخت.
سقف کامپوزیت سنتی یا ساده شامل برشگیرهای ناودانی، تیرهای فرعی، دال بتنی و شبکه میلگردهای حرارتی است.
این نوع سقف‌ها دارای مزایای بسیاری به شرح زیر هستند:
سقف‌های کامپوزیت عرشه فولادی از محبوب‌ترین روش‌ها برای اجرای سقف و کف است که در آن از ترکیب بتن و ورق‌های فلزی موجدار گالوانیزه استفاده میشود. استفاده از ورق‌های فولادی به عنوان لایه پوششی ایمن در ساخت و سازها رایج است. مهم‌ترین مزیت اجرای این گونه سقف‌ها وزن کمتر آن در مقایسه با دیگر سقف‌های کامپوزیت است. همچنین می‌توان سقف‌های عرشه فولادی را با سرعت و زمان کمتری نسبت به سایر سقف‌ها مانند دال بتنی و تیرچه بلوک نصب و اجرا کرد. این ویژگی به دلیل عدم نیاز این مدل سقف‌ها به قالب‌بندی است.
علاوه بر ورق فولادی به شکل ذوزنقه از آرماتور، برشگیر و بتن نیز برای نصب این‌گونه سقف‌ها استفاده میشود. یکپارچگی و مسطح بودن بتن‌ریزی در سقف‌های کامپوزیت عرشه فولادی از دیگر مزیت‌های آن به شمار می‌آید که بعد از اجرا نیازی به پوکه‌ریزی و یا کف‌سازی نخواهند داشت. همچنین ورق‌های فولادی برای نصب نیازی به جوشکاری نداشته و اجرای آنها با میخ‌های فولادی صورت میگیرد.
از دیگر مزایای عرشه فولادی می‌توان به کاهش برخی مراحل قالب‌بندی و امکان اجرای سریع‌تر سقف در شرایط مناسب پروژه اشاره کرد.
در اجرای سقف کرومیت از تیرچه کرومیت، میلگردهای حرارتی، ورق فولادی موجدار و بتن استفاده می‌گردد. مراحل اجرای این سقف شامل نصب تیرچه کرومیت، انجام قالب بندی، اجرای آرماتوربندی، بتن ریزی و باز کردن قالب است.
از مهم‌ترین مزایای سقف‌های کرومیت می‌توان به اجرای نسبتاً سریع، کاهش مصرف بتن در برخی شرایط و حذف برخی مراحل اجرایی متداول اشاره کرد.
برای اجرای سقف‌های کامپوزیت روفیکس از قالب‌های فلزی به صورت مشبک استفاده میشود. این روش نیز دارای مزایای بسیاری از جمله اجرای آسان سقف‌های کامپوزیت، یکپارچگی سقف، صرفه‌جویی در مصرف بتن، وزن سبک و ایمنی بالا است. همچنین برای نصب این نوع سقف به تجهیزات کمتری نیاز است و ملزم به استفاده از بالابر، دستگاه جوش یا ابزارآلات نخواهید بود. همچنین اگر ضخامت بتن ریزی بیش از ۱۲ سانتی‌متر باشد یا خود بتن متراکم باشد توصیه میشود از بتن سبک جهت لایه اول و یا از نایلون جهت پوشش سطح روفیکس استفاده گردد.
سقف کامپوزیت فلزی با ترکیب بتن و اسکلت فلزی اجرا میشود. در این روش برشگیر بر روی تیرهای فرعی نصب شده و سپس قالب‌بندی سقف با تخته‌کوبی در میان تیرها و بدون نیاز به شمع‌بندی انجام میگیرد. پروفیل‌های ناودانی جوش داده شده و شبکه‌ای از میلگردهای حرارتی روی آنها قرار می‌گیرند. در نهایت بتن‌ریزی با ضخامت تعیین‌شده در نقشه‌های سازه انجام میشود و پس از سخت شدن بتن، قالب‌ها برداشته می‌شوند. این نوع سقف به‌ویژه برای ساختمان‌های اسکلت فلزی چند طبقه بسیار مناسب است.
با توجه به مبحث ۱۰ مقررات ملی ساختمان، جهت اجرا و نصب سقف‌های کامپوزیت برای بهبود اتصال برشی میان فولاد و بتن و همچنین درگیری مناسب آنها، نیاز به برشگیرهایی به شکل گل میخ یا ناودانی خواهد بود. در ادامه به بررسی جزئیات سقف کامپوزیت و مشخصات برشگیرهای به کار برده شده در آن می‌پردازیم:
اجرای سقف کامپوزیت با توجه به نوع سیستم و جزئیات سازه، شامل مراحل مختلفی مانند اجرای تیرهای فرعی، نصب برشگیر، قالب‌بندی، آرماتوربندی، نصب اسپیسر و بتن‌ریزی است. ترتیب و جزئیات این مراحل باید مطابق نقشه‌های سازه و مشخصات فنی پروژه انجام شود. برای آشنایی با جزئیات اجرای نمای کامپوزیت و مراحل نصب پنل‌ها، می‌توانید راهنمای روش نصب کامپوزیت را نیز مطالعه کنید.
اولین مرحله اجرای سقف کامپوزیت، اجرای اسکلت فلزی سازه و قرار دادن تیرهای فرعی است. نوع تیرهای فرعی مورد استفاده در اجرای سقف کامپوزیت با توجه به طراحی سازه و شرایط پروژه تعیین میشود. برای نمونه، هنگام نصب لانه زنبوری باید پیش از هر کاری جان تیر و سپس ورق‌های مضاعف قرار داده شوند.
دومین مرحله، اجرای برشگیرها است. در سقف کامپوزیت معمولی، برشگیرهای ناودانی یا سایر انواع مورد تأیید طراحی برای ایجاد اتصال مناسب بین تیر فولادی و دال بتنی اجرا می‌شوند.
از جمله مهم‌ترین مراحل مربوط به اجرای سقف کامپوزیت پروسه قالب بندی است. پس از نصب اسکلت سازه و تیرهای فرعی و در نهایت برشگیرها، عملیات قالب بندی شروع می‌گردد. در این مرحله باید از تخته‌های نوع 4 تراش برای قالب بندی استفاده شود.
پروسه قالب بندی بدین صورت است که ابتدا تخته‌های 4 تراش با ابعاد متوسط 5 در 5 با فاصله 60 الی 80 سانتی از یکدیگر قرار گرفته و توسط گوه کوبی‌ها از سمت بالا و پایین تیرها نصب می‌شوند. بعد از انجام مراحل فوق، تخته‌ها روی چهار تراش اصلی قرار گرفته و به همین دلیل می‌توانند تمامی سطح را تحت پوشش قرار دهند.
پس از اتمام فرایند قالب بندی، حال نوبت آن است که میلگردهای حرارتی با کمک گرفتن از سیم‌های مفتولی به یکدیگر وصل شوند. باید توجه داشته باشید که این میلگردها حتما از نوع آجدار باشند تا بتوانند در زمان بتن ریزی استحکام خود را حفظ نمایند.
برای اینکه پس از نصب سقف کامپوزیت، در محل نصب، میلگردها دچار خوردگی و پوسیدگی نشوند از قطعات عایقی به نام اسپیسر استفاده میشود. منظور از اسپیسر همان قطعات از جنس پلاستیک، بتن یا فولاد است که در بخش تحتانی میلگردها نصب می‌شوند.
اسپیسرها با هدف، جلوگیری از ریزش میلگردها به هنگام بتن ریزی استفاده می‌گردند. کمترین فاصله‌ای که باید بین میلگرد حرارتی و کف بتن در نظر گرفته شود 3 سانتی‌متر است.
آخرین مرحله از اجرای سقف کامپوزیت، بتن‌ریزی است. هدف از انجام بتن ریزی در اصل یکپارچه‌سازی و تخلیه حباب‌های هوای محبوس شده در داخل سازه است. معمولا در این سازه‌ها از بتن‌هایی با ضخامت 8 الی 12 سانتی‌متر استفاده شده و بایستی عیار بتن بین 300 تا 350 کیلوگرم متغیر باشد.
سقف کاذب کامپوزیتی با استفاده از پانل‌های آلومینیوم کامپوزیت، بیشتر برای پوشش تأسیسات، ایجاد سطحی یکدست و ایجاد تنوع در طراحی داخلی یا فضاهای تجاری استفاده میشود. این کاربرد با سقف کامپوزیت سازه‌ای که در بخش‌های قبل توضیح داده شد، تفاوت دارد.
برای اجرای سقف کاذب با ورق کامپوزیت، انتخاب نوع ورق، زیرسازی کامپوزیت و روش اتصال باید متناسب با شرایط و جزئیات پروژه انجام شود.
ورق آلومینیوم کامپوزیت علاوه بر نما، می‌تواند برای پوشش و زیباسازی سقف‌های کاذب و فضاهای داخلی نیز استفاده شود. انتخاب نوع ورق به سبک طراحی، میزان براقیت، رنگ و شرایط فضای مورد استفاده بستگی دارد.
اگر می‌خواهید ویژگی‌ها و گزینه‌های مختلف ورق‌ها را برای اجرای سقف با جزئیات بیشتری بررسی کنید، می‌توانید راهنمای انواع ورق کامپوزیت برای سقف را مطالعه کنید.
سقف کامپوزیت یکی از سیستمهای اجرای سقف در ساختمان‌های دارای اسکلت فلزی است که با ترکیب بتن و اجزای فولادی اجرا میشود. این سیستم بر اساس روش اجرا و اجزای مورد استفاده، انواع مختلفی مانند سقف کامپوزیت معمولی، عرشه فولادی، کرومیت و روفیکس دارد.
انتخاب نوع سقف کامپوزیت باید با توجه به طراحی سازه، شرایط پروژه، دهانهها، بارگذاری و روش اجرای ساختمان انجام شود. همچنین اجرای صحیح اجزایی مانند تیرهای فرعی، برشگیر، آرماتور و بتن‌ریزی در عملکرد مناسب سقف اهمیت دارد.
در پروژه‌هایی که هدف، پوشش و زیباسازی سطح زیر سقف است، می‌توان از ورق‌های آلومینیوم کامپوزیت نیز برای اجرای سقف کاذب استفاده کرد. این کاربرد با سقف کامپوزیت سازه‌ای متفاوت است و نیاز به طراحی زیرسازی و انتخاب مناسب ورق دارد.
سقف کامپوزیت یک سیستم سقف مرکب است که در آن بتن و اجزای فولادی در تحمل بار سازه با یکدیگر مشارکت دارند. اجرای آن بسته به نوع سیستم شامل مراحلی مانند اجرای تیرهای فرعی، نصب برشگیر، قالب‌بندی، آرماتوربندی و بتن‌ریزی است.
سقف کامپوزیت بر اساس روش اجرا و اجزای مورد استفاده به سیستمهای مختلفی مانند سقف کامپوزیت معمولی، عرشه فولادی، کرومیت و روفیکس تقسیم میشود.
سقف کامپوزیت بیشتر در ساختمانهایی با اسکلت فلزی مورد استفاده قرار میگیرد. انتخاب سیستم مناسب به عواملی مانند طراحی سازه، دهانهها، بارگذاری و شرایط اجرای پروژه بستگی دارد.
مراحل اجرای سقف کامپوزیت با توجه به نوع سیستم متفاوت است، اما به‌طور کلی شامل اجرای تیرهای فرعی، نصب برشگیر، قالب‌بندی، نصب میلگردهای حرارتی و اسپیسر و در نهایت بتن‌ریزی میشود.
قیمت اجرای سقف کامپوزیت به عواملی مانند نوع سیستم، مقدار و قیمت فولاد و بتن، ابعاد و دهانه‌های سازه، میزان آرماتور، شرایط پروژه و هزینه اجرای نیروی متخصص بستگی دارد. بنابراین قیمت نهایی باید بر اساس مشخصات همان پروژه محاسبه شود.
سلام خسته نباشید.من تو چند پروژه هم از تیرچه بلوک و هم از عرشه فولادی استفاده کردم. به نظرم عرشه فولادی یه سر و گردن بالاتره؛ هم اجراش سریع‌تره هم مصرف بتنش کمتره. ولی یه سوال دارم؛ برای ساختمان‌های ۵ طبقه مسکونی کدوم نوع کامپوزیت توصیه می‌کنید؟
سلام ممنون، سوال خوبی پرسیدید. برای ساختمان‌های مسکونی ۵ طبقه با اسکلت فلزی، سقف کامپوزیت عرشه فولادی معمولاً بهترین گزینه است؛ چون هم سرعت اجرا بالاست و هم هزینه نهایی مناسبی دارد. البته حتماً نظر مهندس ناظر پروژه رو هم در نظر بگیرید چون شرایط هر پروژه فرق می‌کنه.