بحران ناترازی برق و گاز، بیش از آنکه یک مسئله مربوط به تولید باشد، به نحوه مصرف ما گره خورده است. بخش ساختمان با سهم ۴۰ درصدی از مصرف انرژی کشور، امروز به یکی از بزرگترین چالش‌ها تبدیل شده و دیگر نمی‌توان با شیوه‌های سنتی ساخت‌وساز، از این گردنه سخت عبور کرد.
حسین شکری، دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانش‌بنیان، معتقد است که باید تعریف‌مان را از «ساختمان» تغییر دهیم. دیگر داشتن چهاردیواری کافی نیست؛ ساختمان باید به یک سیستم زنده تبدیل شود که مصرف خود را می‌فهمد، مدیریت می‌کند و با شبکه سراسری هماهنگ است. هوشمندسازی، تنها نصب چند لامپ متصل به وای‌فای نیست؛ بلکه ورود به دنیایی است که ساختمان با کمک حسگرها، کنتورهای هوشمند و هوش مصنوعی، نقاط اتلاف انرژی را شناسایی کرده و به کاربر می‌گوید که در چه لحظه‌ای و توسط کدام وسیله، انرژی هدر می‌رود.
این رویکرد که در «ویرایش پنجم مبحث ۱۹ مقررات ملی ساختمان» نیز به آن توجه شده، قرار است مفهوم قدرت مهندسی را دگرگون کند. حالا دیگر مهندسی ساختمان فقط در وزن آهن و بتن خلاصه نمی‌شود، بلکه در «سرعت ساخت»، «دقت در اندازه‌گیری مصرف انرژی» و «کاهش ردپای کربن» تعریف می‌شود.
اما این هوشمندسازی، یک منفعت ملی بزرگ‌تر هم دارد. اگر داده‌های خروجی ساختمان‌ها – شامل دما، کیفیت هوا و میزان مصرف – در یک چارچوب استاندارد جمع‌آوری شوند، ساختمان‌ها از حالت «جزیره‌ای» خارج شده و به یک «داده‌بان ملی انرژی» متصل می‌شوند. این یعنی سیاست‌گذاران به جای حدس و گمان، به داده‌های دقیق دسترسی پیدا می‌کنند و می‌توانند بحران‌های اوج مصرف را قبل از وقوع، پیش‌بینی و مدیریت کنند.
در این میان، استفاده از انرژی‌های خورشیدی و تمرکز بر «ساختمان‌های کم‌کربن» نیز نقشه راهی است تا ما از یک مصرف‌کننده صرف، به یک تولیدکننده و بهینه‌ساز تبدیل شویم. این تغییر مسیر، پروژه‌ای است که همکاری وزارت‌خانه‌ها، نظام مهندسی و شرکت‌های دانش‌بنیان را می‌طلبد تا ساختمان‌های ما از مصرف‌کنندگان پرهزینه، به سازه‌هایی پاسخگو و دوست‌دار محیط‌زیست تبدیل شوند.
